Sant Ellyw
Llaneleu, Powys
Mae’r eglwys anghysbell hon yn sefyll yng nghanol mynwent helaeth, hynafol yn nyfnderoedd y Mynyddoedd Du, ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.
Adeiladwyd Cadeirlan Aberhonddu yn wreiddiol fel Priordy Benedictaidd Ioan yr Efengylydd yn 1093 gan y Normaniaid, ar safle hen eglwys Geltaidd. Yn dilyn diddymu’r mynachlogydd yn 1537, daeth yn eglwys y plwyf tref Aberhonddu. Yn dilyn Datgysylltu’r Eglwys yng Nghymru yn 1920, sefydlwyd Esgobaeth newydd Abertawe ac Aberhonddu yn 1923 – a phenodwyd yr eglwys hon yn Gadeirlan yr Esgobaeth newydd.
Er nad yw’n adeilad mawr iawn, mae wedi ei sefydlu oddi fewn i glos muriog, yr unig un yng Nghymru. Erbyn heddiw, lleolir canolfan weinyddol yr Esgobaeth, tai clerigwyr y Gadeirlan, Canolfan Dreftadaeth a Bwyty yn yr hyn sy’n weddill o’r hen adeiladau mynachaidd. Mae’r casgliad rhyfeddol hwn o adeiladau y gorau o’i fath yng Nghymru.
Mwynhewch daith rithwir o amgylch Eglwys Gadeiriol Aberhonddu yma.