Mae St Mair yn eglwys ganoloesol sydd â thŵr byr o’r bymthegfed ganrif yn y pen gorllewinol. Mae hi’n sefyll ym ‘mhentref diolchgar’ dwbl Herbrandston.
Herbrandston, Pembrokeshire
Mae’n eglwys blwyf ganoloesol, wedi’i hadfer yn ofalus yn 1904 gan C Forde Whitcombe, gyda gwrthgefn allor heb ei baentio wedi’i gerfio o bren derw gan un o benseiri’r Mudiad Celfyddyd a Chrefft, John Coates Carter.
Mae Herbrandston yn un o’r pentrefi prin lle y dychwelodd yr holl ddynion a merched yn ddiogel o’r ddau ryfel byd yn ogystal â phob anghydfod ers hynny. Cyflwynwyd y gwrthgefn allor hardd i’r eglwys gan drigolion Herbrandston, yn arwydd o’u diolchgarwch.
Yn yr eglwys, mae corffddelw o farchog anhysbys o’r bedwaredd ganrif ar ddeg, a dau gorbel ganoloesol ar y waliau y naill ochr i gorff yr eglwys. Maen nhw ar ffurf pennau dynol, gydag un yn gwisgo meitr a’r llall yn gwisgo coronet.
Bosherston, Pembrokeshire
Dyma le i fod yn un â’r hynafiaid a’r ysbrydion; man pererindota canoloesol mewn lleoliad dramatig yng nghesail y clogwyn uwchlaw Môr yr Iwerydd - ac mae’n rhaid dilyn rhes o risiau cerrig hynafol i’w gyrraedd.
Llandeloi, Pembrokeshire
Mae St Eloi yn enghraifft brin o eglwys a adeiladwyd dan ddylanwad y Mudiad Celf a Chrefft gan y pensaer John Coates Carter.
Tyddewi, Pembrokeshire
Mae cadeirlan Tyddewi yn lle cysegredig, addoldy a chyrchfan pererinion a saif ar fraich o dir godidog yn Sir Benfro, ar lan Môr yr Iwerydd. Fe’i codwyd ar safle mynachlog a sefydlwyd yn y chweched ganrif gan Dewi Sant, Nawddsant Cymru.
